กรรมาธิการพลังงาน วุฒิสภา เปิดแผลโครงสร้างค่าไฟไทย ชี้บิลค่าไฟ 4.19 บาทต่อหน่วย แฝงไปด้วย “ค่าใช้จ่ายลึกลับ” สูงถึง 90 สตางค์ พบประชาชนต้องร่วมควักกระเป๋าจ่ายค่าไฟถนนสาธารณะทั่วประเทศกว่า 2 หมื่นล้านบาทโดยไม่รู้ตัว เสนอหักดิบผลักภาระกลับให้กรมทางหลวง กรมทางหลวงชนบท อปท. รับผิดชอบ ช่วยลดค่าไฟได้ทันที 10 สตางค์ต่อหน่วย
นายพรเพิ่ม ทองศรี ประธานคณะกรรมาธิการการพลังงาน วุฒิสภา เปิดเผยผลการศึกษาที่น่าตกใจเกี่ยวกับโครงสร้างค่าไฟฟ้าของประเทศไทยในปัจจุบัน โดยระบุว่า ค่าไฟฟ้าเฉลี่ยที่ประชาชนจ่ายอยู่ประมาณ 4.19 บาทต่อหน่วย แท้จริงแล้วไม่ได้มาจากต้นทุนการผลิตไฟฟ้าเพียงอย่างเดียว แต่กลับมี “ต้นทุนแฝง” จากนโยบายรัฐและระบบไฟฟ้าที่สะสมมานาน ถูกยัดไส้รวมอยู่ในบิลค่าไฟคิดเป็นร้อยละ 12-22 หรือประมาณ 50-90 สตางค์ต่อหน่วย
จากการตรวจสอบพบว่า “ต้นทุนแฝง” ที่สูบเงินในกระเป๋าประชาชนอยู่ มี 4 ตัวการหลัก ได้แก่ 1. ค่าสำรองไฟส่วนเกิน (30-50 สตางค์/หน่วย) ภาระหนักที่สุด เกิดจากสัญญาซื้อขายไฟฟ้าแบบ “ไม่ใช้ก็ต้องจ่าย” (Take-or-Pay) ที่รัฐทำไว้กับโรงไฟฟ้าเอกชน ทำให้ประเทศไทยมีกำลังผลิตสำรองล้นความจำเป็น แต่ประชาชนต้องจ่ายค่าความพร้อมจ่ายให้โรงไฟฟ้า แม้โรงไฟฟ้านั้นจะไม่ได้เดินเครื่องผลิตจริงเลยก็ตาม 2. ค่าหนุนพลังงานหมุนเวียนในอดีต (15-25 สตางค์/หน่วย) เป็นผลมาจากการรับซื้อไฟพลังงานหมุนเวียนยุคแรก ๆ ที่ให้เงินสนับสนุน (Adder) ในอัตราที่สูงเกินจริง รวมถึงงบประมาณที่ต้องใช้ปรับปรุงระบบสายส่งเพื่อรองรับพลังงานเหล่านี้
3. ค่าหนี้สะสมจากการตรึงค่าไฟ (10-20 สตางค์/หน่วย) หนี้เก่าจากการที่รัฐบาลสั่งให้การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) แบกรับค่าเชื้อเพลิงแทนประชาชนไปก่อนในช่วงวิกฤตพลังงาน แล้วมาทยอยเก็บคืนจากประชาชนทีหลังผ่านค่า Ft
4. ค่าไฟสาธารณะและการอุดหนุนข้ามกลุ่ม (5-30 สตางค์/หน่วย) ปมขัดแย้งสำคัญประชาชนอาจไม่เคยรู้ว่า ทุกครั้งที่เปิดไฟในบ้าน เรากำลังช่วยจ่ายค่าไฟถนน ไฟทางหลวง สัญญาณไฟจราจร ไปจนถึงปั๊มน้ำขนาดใหญ่ที่ใช้สูบน้ำป้องกันน้ำท่วมเมือง
ในปี 2566 ประเทศไทยใช้ไฟสาธารณะสูงถึง 4,447 GWh คิดเป็นเงินรวม 20,482 ล้านบาท แบ่งเป็นการไฟฟ้านครหลวง 2,372 ล้านบาท และการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค 18,110 ล้านบาท
กมธ.พลังงาน ชี้ว่า ค่าไฟสาธารณะกว่า 2 หมื่นล้านบาทนี้ ถูกนำไปเฉลี่ยรวมไว้ในค่าไฟฟ้าฐานที่เก็บจากบ้านเรือนและภาคธุรกิจ ยิ่งไปกว่านั้น เงินอีกส่วนหนึ่งยังถูกจ่ายผ่านงบประมาณแผ่นดิน ซึ่งก็มาจากภาษีของประชาชนเช่นกัน เท่ากับประชาชนต้องจ่ายซ้ำซ้อน
ทางออกเรื่องนี้ คณะกรรมาธิการการพลังงาน วุฒิสภา จึงมีข้อเสนอแนะแกมบังคับให้ภาครัฐเร่งปฏิรูปโครงสร้างนี้ โดยกำหนดให้หน่วยงานที่เป็นผู้ใช้งานไฟสาธารณะโดยตรง เช่น กรมทางหลวง, กรมทางหลวงชนบท และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) เป็นผู้จัดตั้งงบประมาณและจ่ายตรงให้กับการไฟฟ้าเอง
”หากรัฐบาลกล้าเปลี่ยนระบบนี้ ตัดภาระค่าไฟสาธารณะ 20,482 ล้านบาท ออกจากบิลค่าไฟของประชาชน จะสามารถลดภาระและสามารถค่าไฟฟ้าลงได้ทันที 10 สตางค์ต่อหน่วย ซึ่งทางคณะกรรมาธิการฯ จะได้จัดตั้งคณะทำงานขึ้นเพื่อพิจารณาศึกษา ติดตามในเรื่องดังกล่าวให้เสร็จภายในเดือนกรกฏาคม 2569 นี้”นายพรเพิ่ม กล่าาว
